လူ႔သမုိင္းျဖစ္စဥ္ကို ျပန္ၾကည့္မည္ဆုိလွ်င္ လူသားတုိ႔သည္ ပဋိပကၡ အမ်ဳိးမ်ဳိးအား ရင္ဆုိင္ေျဖ႐ွင္း လာခဲ့သည္ကုိ ေတြ႕ရပါ မည္။ လူသားႏွင့္ သဘာဝတရား၏ ပဋိပကၡ၊ လူသားအခ်င္းခ်င္း ျဖစ္ေသာ ပဋိပကၡ၊ လူသားတစ္ဦး အေနျဖင့္ အဇၥ်တၱ အတြင္း စိတ္ခ်င္းျဖစ္ေသာ ပဋိပကၡတို႔ပင္ ျဖစ္ပါသည္။
Bertrand Russel (1872-1970)
လူသား တစ္ဦးခ်င္းစီ အေနျဖင့္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ မိမိတို႔၏ အသိပညာ၊ အတတ္ပညာမ်ားအေလ်ာက္ ျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာ ပဋိပကၡမ်ားကို ေျဖ႐ွင္း ေက်ာ္လႊားခဲ့သည္ကုိ ေတြ႕ရပါမည္။ သို႔ရာတြင္ လူ႔သမိုင္းသည္ ၿပီးျပည့္စုံေသာ ၿငိမ္းခ်မ္းသာယာမႈ ပန္းတုိင္ဆီသို႔ မေရာက္႐ိွေသးေပ။ သဘာဝတရားႏွင့္လည္း ခုိက္ရန္ ျဖစ္ပြားဆဲ၊ မ်ဳိးႏြယ္စု သတ္ျဖတ္ပဲြမ်ား၊ လူမဆန္္ေသာ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈမ်ား၊ ကမာၻေလာက၏ မေသခ်ာ မေရရာမႈမ်ားအေပၚ ျပင္းစြာေသာ စိတ္ေသာက ေရာက္မႈမ်ားမွာလည္း အဆုံး မသတ္ေသးေပ။ ဤေနရာတြင္ အသိပညာ၏ အခန္းကဏၭကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရန္ လုိအပ္လာပါသည္။ အသိပညာသည္ လူ႔အဖဲြ႕အစည္းအတြင္း လူမႈဒုကၡ အဝဝကို ေျဖ႐ွင္းႏုိင္ရန္အတြက္ အဓိကက်ေသာ ထြက္ေပါက္တစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ အသိပညာသည္ သဘာဝ အင္အားစုမ်ား၏ လႊမ္းမိုးခ်ဳပ္ကို္င္္မႈမွ လြတ္ေျမာက္ေစ႐ုံမွ်မက ခ်စ္ျခင္း၊ မုန္းျခင္း ၊ ေဒါသျဖစ္ျခင္း၊ ဝမ္းနည္းပူေဆြးျခင္း စသည့္ ျပင္းျပေသာ ေဝဒနာဆိုးမ်ားကိုလည္း ေခ်ဖ်က္ႏုိင္ပါသည္။ ယင္းအသိပညာျဖင့္သာ ကၽြႏု္ပ္တိုိ႔၏ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က ကမာၻကို တည္ေဆာက္ႏုိင္မည္ ျဖစ္ေလသည္။ ဤသည္မွာ ဘာထရန္ရပ္ဆယ္၏ New Hopes for a Changing World မွ အေတြးအျမင္ တခ်ဳိ႕ ျဖစ္သည္။ ဘာထရန္ရပ္ဆယ္ကို ကၽြႏု္ပ္တို႔ စာဖတ္ပရိသတ္ႏွင့္ အထူးတလည္ မိတ္ဆက္ေပးစရာ လိုအပ္မည္ မထင္ပါ။ ရပ္ဆယ္သည္ ဒႆနပညာ႐ွင္ စာေရးဆရာ တစ္ေယာက္ ျဖစ္ေလသည္။ လူမႈေရး၊ ပညာေရး၊ ကိုယ္က်င့္တရား၊ ႏုိင္ငံေရး ၊ အေတြးအေခၚ ပညာ စသည့္ ဝိဇၨာပညာရပ္မ်ားကိုသာမက သခ်ၤာ၊ ႐ူပေဗဒ စသည့္ သိပၸံပညာ ရပ္မ်ားကိုပါ ႏွံ႔စပ္ ကၽြမ္းက်င္ေသာ စြယ္စုံရ ပညာ႐ွင္ႀကီး ျဖစ္ေလသည္။ သူ၏ေမြးရပ္ အဂၤလန္ကၽြန္းကေလးကို ေက်ာ္လြန္၍ အေမရိက၊ အေ႐ွ႕ဥေရာပႏွင့္ တ႐ုတ္၊ အိႏိၵယတို႔တြင္ပါ သူ၏အမည္မွာ ထင္႐ွား ေက်ာ္ၾကား ေလသည္။ ရပ္ဆယ္္သည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ျမတ္ႏုိးေသာ စစ္ ဆန္႔က်င္ေရးသမား ျပဳစုေနရင္း အျခားတစ္ဖက္က စစ္ဆန္႕က်င္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို စြမ္းစြမ္းတမံ ေဆာင္႐ြက္ ခဲ့ေလသည္။ ဖက္ဆစ္နာဇီမ်ား ႏွင့္ ဗီယက္နမ္ က်ဴးေက်ာ္ စစ္ဆန္႔က်င္ေရး၌ ပညာ႐ွင္မ်ား အသိုင္းအဝုိင္းတြင္ ထင္႐ွားေလသည္။
သူ၏အဘုိး Lorol John Russell မွာ ထင္႐ွားေသာ လစ္ဘရယ္ ဝန္္ႀကီးခ်ဳပ္တစ္ေယာက္ ျဖစ္ခဲ့သည္။ ကုန္သြယ္ေရး လြတ္လပ္မႈ၊ ပညာေရး လြတ္လပ္မႈ၊ ဂ်ဴးအမ်ဳိးသား လြတ္လပ္ေရး တို႔အတြက္ အေရးဆုိခဲ့သူ ျဖစ္သည္။ နယ္ပယ္ အသီးသီးကိုလည္း အရင္းအျမစ္မွစ၍ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲလိုသူ ျဖစ္သည္။ ရပ္ဆယ္၏ဖခင္ (Viscount Amberley) မွာ ဆင္ျခင္းျခင္း ဝါဒီ (retionalist ) တစ္ေယာက္ ျဖစ္သည္။ ဘာထရန္ရပ္ဆယ္ကိုလည္း J.S Mill ၏ အေတြးအေခၚမ်ားကို ေလ့လာ သင္ၾကားရန္ တိုက္တြန္း ခဲ့ေလသည္။ သည့္အတြက္ပင္လွ်င္ ရပ္ဆယ္၏ အေတြးအေခၚမ်ားတြင္ လူသားဝါဒ ၊ လြတ္လပ္မႈ အယူအဆမ်ား၏ လႊမ္းမုိးမႈမ်ားကို ေတြ႕႐ိွႏုိင္ပါသည္။
ရပ္ဆယ္၏ လူသားဝါဒတြင္ လူ၏ ဂုဏ္သိကၡ (human dignity )၊ သနားၾကင္နာမႈ (Mercy) ႏွင့္ လူမႈေရး ညီမွ်မႈ (Social justic ) တို႔ ပါဝင္ပါသည္။ အထူးသျဖင့္ လြတ္လပ္ေသာ ပုဂၢလလူသား အယူအဆကို ေဖာ္ထုတ္ ခဲ့ေလသည္။ သူ၏ Road to freedom (1918), How to be free and Happy (1924),On Education (1926), Marriage and Morals (1929) တို႔တြင္ လူသား၏ ကာယ၊ စိတၱ လြတ္လပ္မႈ အယူအဆမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ႐ွင္းလင္းစြာ ဖြင့္ဆုိခဲ့ေလသည္။ ဤစာတမ္းတြင္မူ ရပ္ဆယ္၏ လြတ္လပ္ ပြင့္လင္းေသာ ပညာေရး အယူအဆကို အဓိကတင္ျပရန္ ရည္႐ြယ္ပါသည္။
လူတို႔သည္ ပညာသင္ၾကားေရးႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ရည္႐ြယ္ခ်က္မ်ား ထား႐ိွၾကေလသည္။ သူတို႔၏ လူမႈလကၡဏ အျမင္မ်ားအလိုက္ လုိလားအပ္ေသာ ပညာေရး ရည္မွန္းခ်က္မ်ားလည္း တစ္ခုႏွစ္တစ္ခု အျမင္ကဲြျပား ၾကပါသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္သည္ အမ်ဳိးသား အက်ဳိးစီးပြားႏွင့္ အခ်ဳပ္အျခာ အာဏာအတြက္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရန္ ၊ အစုိးရအဖဲြ႕ တည္႐ိွမႈအတြက္ အေထာက္အပ့ံေပးရန္ ကေလးသူငယ္မ်ားကို ပညာ ေပးၾကသည္။ အလယ္ေခတ္ ပုပ္ရဟန္းတုိ႔ကလည္း သူတို႔၏ လုပ္ပိုင္ခြင့္ အာဏာကို ျမွင့္တင္ရန္အတြက္ ဘာသာေရး က်မ္းဂန္မ်ားကို သင္ၾကားေပးရန္ အလုိ႐ိွၾကသည္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လိုလားသူမ်ားက စစ္သားေကာင္း ျဖစ္ေရးအတြက္ ပညာေပးျခင္းမ်ဳိးကို ဆန္႔က်င္ၾကသည္။ ထုိ႔အတူ ကြန္ျမဴနစ္ (Communist) မ်ားႏွင့္ ပုဂၢလ လူသားဝါဒီမ်ား (individualists) ၏ ပညာေရးအျမင္မ်ားမွာလည္း ကဲြျပားျခားနား ေနၾကပါသည္။
ရပ္ဆယ္ကမူ ႏုိင္ငံေရး၊ ဘာသာေရး၊ က်င့္ဝတ္စသည့္ ပညာေရးနယ္ပယ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အယူအဆ တစ္မ်ဳိးတည္းအား ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေပးျခင္းကို ဆန္႔က်င္ခဲ့သည္။ စံႏႈန္း တစ္ခုတည္းကိုသာ ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေပးျခင္းသည္ ဆုိးဝါးေသာ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈမ်ားကိုသာ ျဖစ္ေစ ႏုိင္သည္ဟု ရပ္ဆယ္က ႐ႈျမင္ခဲ့သည္။ ဥပမာ ေဘာဂေဗဒ (Economy) ကို ေလ့လာ သင္ယူေနေသာ လူတစ္ေယာက္သည္ ပုဂၢလဝါဒီမ်ာ(individualists) ၊ ဆို႐ွယ္လစ္မ်ား (Socialists) ၊ တံခါးပိတ္ စီးပြားေရးဝါဒီမ်ား (protectionists) ၊ လြတ္လပ္ေသာ ကုန္သည္ စီးပြားသမားမ်ား (Free traders) စသည္ျဖင့္ ၎တို႔၏ အယူအဆ အမ်ဳိးမ်ဳိးကို ေလ့လာၾကားနာ သင့္ေလသည္။ အျခားေသာ စာအုပ္ စာတမ္းမ်ားကိုလည္း ဖတ္႐ႈ ေလ့လာရန္ အားေပးရပါမည္။ ရာဇဝင္ပညာ (History) ကို သင္ယူရာတြင္လည္း မိမိတုိင္းျပည္၏ ႐ႈေထာင့္ အျမင္သာမက အျခား အျခားေသာ တုိင္းႏုိင္ငံတို႔၏ အျမင္မ်ားကိုပါ အသိအမွတ္ ျပဳရေပမည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ ဆိုေသာ္ လူမ်ဳိးတစ္မ်ဳိး သို႔မဟုတ္ တုိင္းႏုိင္ငံတစ္ခု၏ ယုံၾကည္ ယူဆခ်က္သည္ အျခား မည္သည့္လူမ်ဳိး၊ မည္သည့္ ႏုိင္ငံတိုင္းႏွင့္မွ် ထပ္တူ မညီႏုိင္ ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ရာဇဝင္ ပညာသာမက အျခား မည္သည့္ ဘာသာရပ္ကိုမဆုိ ဓမၼဓိဠာန္က်က် ေလ့လာ သိ႐ိွႏုိင္ရန္ စာသင္သားမ်ားကို လြတ္လပ္သည့္ ထင္ျမင္ယူဆခြင့္ (Free speculation) ေပးရမည္ ျဖစ္ေလသည္။
ရပ္ဆယ္၏ ပညာသင္ၾကားေရး ရည္မွန္းခ်က္မ်ားမွာ ရည္မြန္ ယဥ္ေက်းေသာ လူသားမ်ား ျဖစ္ေျမာက္ေရးပင္ ျဖစ္သည္။ ရည္မြန္ ယဥ္ေက်းသူသည္ မွန္သည္ထင္ေသာ အရာမ်ားတြင္ လူအမ်ားက မေထာက္ခံသည္ တိုင္ေအာင္ လုပ္ရဲကိုင္ရဲ ႐ိွလာသည္။ မတရားေသာ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရး စနစ္မ်ားအေၾကာင္း ေကာင္းေကာင္းသိၿပီး တုိက္ ဖ်က္တြန္းလွန္လို စိတ္လည္း ႐ိွသည္။ လူသားမ်ားအေပၚ အၾကင္နာေမတၱာ ထားႏုိင္စြမ္းလည္း ႐ိွသည္ဟု ရပ္ဆယ္က ဆိုပါသည္။ ရပ္ဆယ္၏ အလုိအရ လူဆန္ေသာ လူတစ္ေယာက္ ျဖစ္လာေစေရး အတြက္ အသိဉာဏ္ပညာႏွင့္ ကိုယ္က်င့္တရားဆုိင္ရာ ေကာင္းျမတ္မႈတို႔ လုိအပ္ပါသည္။
အသိပညာကို ေယဘူယ်ႏွစ္ပိုင္း ခဲြျခားၿပီး အခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ ဆိုင္ေသာ သုတပညာ (Information Knowledge ) ႏွင့္ ဉာဏ္အေျမာ္အျမင္ႏွင့္္ ဆိုင္ေသာ ဉာဏ္ပညာ (Intellectual Knowledge ) ဟူ၍ သတ္မွတ္ထားပါသည္။ အခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ ဆိုင္ေသာ အသိပညာ ဆိုသည္မွာ အေျခခံ အေရးအဖတ္ ဘာသာ စကားမွအစ စိုက္ပ်ဳိးေမြးျမဴေရးပညာ၊ သိပၸံပညာ၊ ဗိသုကာပညာ၊ ေဆးပညာႏွင့္ အျခား အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္း ပညာရပ္မ်ားကို ဆိုလိုပါသည္။ ဉာဏ္အေျမာ္အျမင္ႏွင့္ သက္္ဆုိင္ေသာ အသိပညာ ဆိုသည္မွာ စူးစမ္း ေလ့လာမႈ စိတ္ဓာတ္ ျဖစ္သည္ဟု ရပ္ဆယ္က ဆုိပါသည္။ ဤက႑တြင္ စဥ္းစားေတြးေခၚတတ္မႈ၊ ကိုယ့္ၾကမၼာကိုယ္ဖန္တီးႏိုင္မႈ၊ တန္ဖိုး ဆုံးျဖတ္ခ်က္မ်ား ခ်မွတ္ ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္မႈအထိ က်ယ္က်ယ္ ျပန္႔ျပန္႔ ပါဝင္ပါသည္။ ရပ္ဆယ္၏ အလုိအရ လူသားသည္ အသိပညာ ရ႐ိွရန္အတြက္ မိမိ၏ ႐ွင္သန္ႏုိးၾကားမႈ အေလ်ာက္ စူးစမ္း႐ွာေဖြစိတ္ ႐ိွရပါမည္။ မိမိကိုယ္တုိင္ေရာ ၊ အျခား ပုဂၢိဳလ္မ်ားကိုပါ လူမႈေရးအရျဖစ္ေစ၊ အသိပညာ ရရာရေၾကာင္း အတြက္ျဖစ္ေစ၊ အျခားျခားေသာ အေၾကာင္းေၾကာင္းေတြ ေၾကာင့္ျဖစ္ေစ ႐ိုေသ ေလးစားမႈႏွင့္ စာနာက႐ုဏထားမႈ ႐ိွရမည္ ျဖစ္သည္။ မိမိကိုယ္မိမိ ယုံၾကည္မႈ႐ိွလာသည့္ လူသားသည္ အသိပညာရ႐ိွရန္ လြယ္ကူလာပါမည္။ ရ႐ိွၿပီးသား အသိပညာႏွင့္လည္း မိမိဘဝကိုေရာ ေလာက တစ္ဝွမ္းလုံးကိုပါ ေျပာင္းလဲပစ္ရန္ ရည္႐ြယ္လာပါ လိမ့္မည္။ သို႔မွသာ စစ္မွန္ေသာ လူသား၏ အဓိပၸာယ္႐ိွမႈကို ေအာင္ျမင္စြာ ေဖာ္ေဆာင္ လာႏုိင္လိမ့္မည္ ျဖစ္ေလသည္။
က်င့္ဝတ္ဆုိင္ရာ ပညာေရး (Moral education) တြင္ မွန္ကန္မႈ (Truthfulness) သည္ အေရးႀကီးေသာ ေသာ့ခ်က္တစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ မွန္ကန္မႈဆိုရာ၌ ေျပာဆို ဆက္ဆံေရး၌ သာမက အေတြးအၾကံႏွင့္ အျပဳအမူမ်ားပါ မွန္ကန္ေစရန္ လိုအပ္ပါသည္။ တစ္ဖက္ကလည္း ကေလးသူငယ္မ်ားအား ေၾကာက္႐ြံ႕ထိန္႔လန္႔မႈ ကင္းေစၿပီး အမွန္္တရားကို သိျမင္ေစရန္ အတြက္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သြားရပါမည္။ ေ႐ွ႕၌ဆိုခဲ့သည့္ လူသားဂုဏ္သိကၡာ၊ သနားၾကင္နာမႈ၊ လူမႈေရးညီိမွ်မႈမ်ား တိုးတက္္ ထြန္းကားလာေစရန္မွာ ကိုယ္က်င့္ တရားဆုိင္ရာ ပညာေပးမႈႏွင့္ ပတ္သက္ ေနပါသည္။ မိမိ အယူအဆႏွင့္ အျပဳအမူမ်ားသာ ထာဝရမွန္ကန္သည္ ဆိုေသာ အစြန္းေရာက္ အျမင္မ်ဳိးကိုလည္း ေ႐ွာင္႐ွားတတ္ေစရန္ ေလ့က်င့္ ေပးရပါမည္။ ကိုယ္ခ်င္း မစာနာေသာ (Uncharitable)၊ သည္းမခံႏုိင္ေသာ (intolerant) ၊ ရက္စက္ ယုတ္မာေသာ (cruel )၊ ရန္လုိေသာ belligerent (bellicose) အျပဳအမူမ်ားကို လူ႔အဖဲြ႕အစည္း၏ မလုိလားအပ္ေသာ အရာမ်ားအျဖစ္ တားျမစ္ရပါမည္။ ဤလူမဆန္ေသာ ၊ မလိုလားအပ္ေသာ အျပဳအမူမ်ားကို ေျပေပ်ာက္ ေစရန္မွာလည္း သက္ဆိုင္ရာ လူ႔အဖဲြ႕အစည္းတုိ႔၏ ပညာေပးမႈ အစီအစဥ္ႏွင့္ ပတ္သက္ေနသည္ဟု ရပ္ဆယ္က ဆိုပါသည္။
ဘာထရန္ရပ္ဆယ္၏ အလိုအရ တင္းက်ပ္သည့္ ႏိုင္ငံေရးစည္းမ်ဥ္း(Regimentation) ႏွင့္ ပညာ ေရးအာဏာပိုင္မႈ (Educational authorities) တို႔ကို ကေလးသူငယ္မ်ားအား ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ရာ၌ ေ႐ွာင္ၾကဥ္ရပါမည္။ ေနရာတကာတြင္ အမ်ားယူဆသလုိ ကေလးသူငယ္မ်ားအား စည္းကမ္း သတ္မွတ္ၿပီး ခ်ဳပ္ခ်ယ္ရန္ မလုိေပ။ ကေလးမ်ားအား အတင္းဖိႏွိပ္ၿပီး ႏွိမ္သည့္ သေဘာျဖင့္ ႐ိုေသက်ဳိးႏြံေအာင္ လုပ္ျခင္းသည္ ကေလး၏ စိတ္ထဲတြင္ အမုန္းစိတ္ကိုသာ ပြားမ်ားေစႏုိင္ပါ ျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ ဤသို႔ ေပၚေပါက္လာေသာ အမုန္းစိတ္ကို လြတ္လပ္စြာ ေဖာ္ထုတ္ခြင့္ မရျပန္ရကား ယင္းစိတ္သည္ ရင္ထဲမွာပင္ ႀကိတ္မွိတ္ ခံစားေနရပါက တျဖည္းျဖည္း ခုိင္မာ လာပါမည္။ ထုိအခါ ကေလးသူငယ္၏ က်န္႐ိွေသာ ဘဝခရီး တစ္္္ေလွ်ာက္လုံးတြင္ ထူးဆန္းေသာ အဖ်က္အဆီးမ်ား ျဖစ္လာ တတ္ေလသည္။
သူ၏ (Education and Ciyilization ) စာတမ္းတြင္ အႂကြင္းမဲ့လုပ္ပုိင္ခြင့္ အာဏာ ပိုင္ဆုိင္မႈ၏ ဆိုးျပစ္မ်ားကို ေထာက္ျပေစရန္ ေဝဖန္ထားေလသည္။ အႂကြင္းမဲ့ လုပ္ပုိင္ခြင့္ အာဏာသည္ ဆရာတပည့္ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္္စလုံး အတြက္ ဆိုးဝါးေစ ႏုိင္ပါသည္။ ဆရာမ်ားသည္ စိတ္ဓာတ္ႏွင့္ ကိုယ္က်င့္ စရဏတရားမ်ား ပ်က္ျပားၿပီး အာဏာကို အလဲြသုံးစား လုပ္တတ္ေသာ အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ား ျဖစ္လာႏုိင္ပါသည္။ ထုိ႔အတူ တပည့္မ်ားသည္လည္း ပုန္ကန္ထႂကြမႈ (rebellious) သုိ႔မဟုတ္ ေခါင္းင႔ုံနာခံမႈ (Submissive) စသည့္ အစြန္း ႏွစ္ဖက္သို႔ ခ်ဥ္းကပ္္ သက္ေရာက္ ႏုိင္ပါသည္။ ထုိအခါ စာသင္သားမ်ားသည္ မည္သည့္ အႂကြင္းမဲ့ အာဏာကိုမဆို ဆန္႔က်င္လုိေသာ ဆႏၵမ်ား ေပၚေပါက္ လာႏုိ္င္ပါသည္။ တစ္ဖက္ကလည္း ေခါင္းငုံ႔နာခံ တတ္မႈေၾကာင့္ သူတုိ႔၏ တီထြင္ေ႐ွ႕ေဆာင္ေသာ ဉာဏ္ရည္ဉာဏ္ေသြးအားလုံး (all sense of initiative) ဆုံး႐ႈံးပ်က္စီး ေစႏုိင္ပါသည္ဟု ရပ္ဆယ္က ဆိုထားပါသည္။
ဘာထရန္ရပ္ဆယ္သည္ ပညာေရးပါရဂူ မဒမ္မြန္တက္ဆုိရီ (Montessori) ကဲ့သို႔ပင္ ပညာသင္ၾကားရာ၌ ကေလးသူငယ္မ်ား၏ စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာ အေျခအေနမ်ားကိုပါ ထည့္သြင္း စဥ္းစားခဲ့သည္။ ကေလးသူငယ္မ်ား၏ စိတ္၌ အျပစ္႐ိွသည္ ၊ ႐ွက္ဖြယ္ရာျဖစ္သည္၊ ေၾကာက္မက္ဖြယ္္ရာ ျဖစ္သည္ဟူေသာ အရာမ်ား လႊမ္းမုိးမႈမ႐ိွသင့္ဟု ရပ္ဆယ္က ယူဆပါသည္။ ကေလးသူငယ္မ်ားသည္ အလုိအေလ်ာက္ ေပ်ာ္ေပ်ာ္႐ႊင္႐ႊင္ ျမဴးျမဴးထူးထူး ႐ိွရမည္။ ကေလးသူငယ္မ်ား၏ စိတ္လႈပ္႐ွား ထႂကြမႈကို ေၾကာက္႐ံြ႕သည့္ စိတ္မဝင္စားေစရန္၊ သဘာဝ အေၾကာင္း အခ်က္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ စူးစမ္း ႐ွာေဖြမႈမ်ားမွ တြန္႔ဆုတ္သြားျခင္း မျဖစ္ေပၚေစရန္ အေရးႀကီးေလသည္။ က်င့္ဝတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ပညာေပးရာတြင္ ကေလးသူငယ္ မ်ားအား အေျမာ္အျမင္ရင့္သန္၍ ႐ိုးသားေျဖာင့္မတ္သူမ်ား၊ လူမႈေရးအရ အေၾကာင္းတရား ကင္းမဲ့သူမ်ား၊ အလုပ္လုပ္ကုိင္ရာ၌ စြမ္းစြမ္းတမံ ေဆာင္႐ြက္ႏုိင္သူမ်ား၊ အေတြးအေခၚမ်ားအားျဖင့္ နက္နဲသိမ္ေမြ႕၍ သည္းခံတတ္ေသာ စိတ္ထားျဖင့္ ျပည့္ဝသည့္ ေတာ္တည့္ေျဖာင့္မွန္ေသာ အမ်ဳိးေကာင္းသား၊ အမ်ဳိးေကာင္းသမီးမ်ား ျဖစ္လာေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ ေပးရပါမည္။
ကေလးသူငယ္မ်ားအား ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ ျပစ္ဒဏ္ေပးျခင္းမ်ဳိးကို မည္သို႔ေသာ အေျခအေနမ်ဳိးမွာပင္ ျဖစ္ေစ လိုလားအပ္သည္ဟု မယုံၾကည္ေပ။ ̒ အခ်ိန္တိုင္းမွာ ကေလးကို လက္နဲ႔ တဖုတ္ဖုတ္ ႐ုိက္ေနတဲ့အတြက္ က ေလးရဲ့စိတ္ထဲမွာ အင္မတန္ ႐ႈပ္ေထြးေပြလိမ္ ဆူပြတ္လာတဲ့ ခံစားမႈမ်ဳိး အုံႂကြျဖစ္ေပၚ လာႏုိင္ပါတယ္။ သုိ႔ေသာ္လည္း အလြန္အကၽြံ လြတ္လပ္ခြင့္ ေပးရမယ္လုိ႔လည္း မဆိုလိုပါဘူး။ တစ္ခါတစ္ခါ လြတ္လပ္ခြင့္ အျပည့္အဝေပးလို႔ မရတာမ်ဳိးလည္း ႐ိွပါတယ္။ တစ္ခုခုကို မတတ္တတ္ေအာင္ သင္ေပးတဲ့အခါမ်ဳိးေပါ့ ̓ ဟု က်ယ္ျပန္႔ေသာ အျမင္ျဖင့္ သုံးသပ္ ထားပါသည္။
လြတ္လပ္မႈသည္ ပညာေရး၏ အျခားအရာမ်ား (ပညာေရး ရည္မွန္းခ်က္၊ သင္႐ိုးၫြန္းတမ္းႏွင့္အလားအလာ) (education aim , its curriculum and is possibilities) နည္းတူ အေရးႀကီး ေလသည္။ အထူးသျဖင့္ လြတ္လပ္ေသာ ထင္ျမင္ ယူဆပိုင္ခြင့္သည္ ပညာေရး၏ မ႐ိွမျဖစ္ လိုအပ္ေသာ ကိရိယာ တစ္ခု ျဖစ္သည္။ ယခုေေခတ္သစ္ ကမာၻတြင္မူ အစြန္းေရာက္ ကန္႔သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈမ်ား နည္းပါးသြားၿပီး ျဖစ္ေသာ္လည္း ရပ္ဆယ္တုိ႔ ကာလတြင္မူ ပညာေရး လြတ္လပ္မႈသည္ အတိုက္အခံ မ်ားေသာ အယူအဆ ျဖစ္ခဲ့သည္။ အဂၤလန္ႏုိင္ငံ၌ပင္ အဂၤလိပ္တို႔သည္ နပိုလီယံကို တြန္းလွန္ တိုက္ခုိက္ေသာ ဝါတာလူးစစ္ပဲြကို အီတန္ေက်ာင္း၏ ကစားကြင္းထဲတြင္ အႏုိင္ရ႐ိွသည္ဟု ေမာ္ႂကြားေနဆဲ ျဖစ္ေလသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ ဆုိေသာ္ အီတန္ စာသင္ခန္းမ်ားတြင္ ျပင္သစ္ ဆန္႔က်င္ေရး စိတ္ဓာတ္ကို ခုိင္မာေစရန္ ေသြးထိုး ၫြန္ၾကားခဲ့ ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေလသည္။
သူကိုယ္တိုင္ တည္ေထာင္ခဲ့ေသာ Bacon Hill-1926 ေက်ာင္း၌ သူ၏ ပညာေရးစံႏႈန္းမ်ားကို လက္ေတြ႕ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ခဲ့သည္။ ကိုယ္တိုင္ကိုုယ္က် ပညာ႐ွာမွီးျခင္းျဖင့္ တန္ဖိုး႐ိွၿပီး ခုိက္ျမဲေသာ ပညာေရးကုိ ရ႐ိွႏုိင္ပါသည္။ ရပ္ဆယ္၏ေက်ာင္းတြင္ အသိပညာ၊ ကိုယ္က်င့္တရားကိုသာမက ကိုယ္ကာယ က်မ္းမာသန္ စြမ္းေစရန္လည္း ေလ့က်င့္ ေပးေလသည္။ သို႔ရာတြင္ လူငယ္မ်ားကို ကာယသတၱိ ေမြးေပးျခင္းမွာ ဖက္ၿပိဳင္လုိေသာ စိတ္ဓာတ္ ေပၚေပါက္ေစရန္ မဟုတ္ဘဲ အဝိဉာဏက အင္အားစုမ်ားႏွင့္ ရင္ဆုိင္ရေသာ အခါ ၾကံ့ၾကံ့ခုိင္ႏိုင္ရန္ အတြက္သာ ျဖစ္သည္ဟု ဆုိပါသည္။ တစ္ေယာက္ႏွင့္တစ္ေယာက္ ဖက္ၿပိဳင္ျခင္းအားျဖင့္ ကာယ သတၱိ ႐ိွလာေအာင္ မလုပ္ရာ။ ထို႔ေၾကာင့္ ရပ္ဆယ္က ေဘာလုံး ကန္ျခင္းမ်ဳိးမွ ရ႐ိွေသာ သတၱိမ်ဳိးထက္ ေျခလ်င္ေတာင္တက္ ျခင္းမွရ႐ိွေသာ ကာယ သတၱိမ်ဳိးကို ပို၍ ႏွစ္ၿခိဳက္ ေလသည္။
ရပ္ဆယ္၏ အလိုအရ သိလိုစိတ္ (curiusity) ၊ ပြင့္လင္းစိတ္ (open mindedness) ၊ ယုံၾကည္မႈ (belief) ၊ စိတ္႐ွည္သည္းခံျခင္း (patience) ၊ လုံ႔လဝီရိယ႐ိွျခင္း (industry)၊ အာ႐ုံစူးစုိက္ျခင္း(concentration) ၊ တိက်မႈ (exactness) စသည္တို႔သည္ ပညာေရး ယႏၲရား လည္ပတ္မႈအတြက္ လိုအပ္ေသာ ကိရိယာ တန္ဆာ ပလာမ်ား ျဖစ္သည္။ စစ္မွန္ေသာ အသိပညာကို ႐ွာေဖြရာတြင္ သိလိုစိတ္ျပင္းျပမႈသည္ အေျခခံက်ေသာ အခ်က္ ျဖစ္ပါသည္။ ကေလးသူငယ္မ်ားသည္ လူႀကီးမ်ားကို ႐ံြ႕မုန္းျခင္းမွာ သူတို႔၏ သိလုိေသာအရာမ်ားကို ေက်လည္ေအာင္ အေျဖ မေပးႏိုင္ၾကေသာ ေၾကာင့္ပင္ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ရပ္ဆယ္က ကေလးသူငယ္တုိ႔၏ ေလ့လာ စူးစမ္းလုိမႈကို လမ္းဖြင့္ေပးရမည္ဟု ဆုိပါသည္။ မည္သည့္ ေမးခြန္းမ်ဳိးကို မဆို ေမးျမန္း စိစစ္ႏုိင္ရန္ အားေပးရပါမည္။ လြတ္လပ္ ပြင့္လင္းစြာ သင္ယူႏုိင္မွသာလွ်င္ တန္ဖိုး႐ိွေသာ အရာမ်ားကို ရ႐ိွႏုိင္မည္ ျဖစ္ေလသည္။ အထူးသျဖင့္ ကေလးသူငယ္တုိ႔၏ စိတ္လြတ္လပ္မႈကို အသိအမွတ္ ျပဳရပါမည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ စိတ္ကူးလြတ္လပ္မႈ (freedom of thought ) မ႐ိွွဘဲႏွင့္ အလုပ္လြတ္လပ္မႈ (freedom of action ) မ႐ိွႏုိင္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေလသည္။ လြတ္လပ္ပြင့္လင္းစိတ္ကို ေခ်ဖ်က္ျခင္းသည္ လူတစ္ဦးခ်င္းစီအတြက္ေရာ လူ႔အဖဲြ႕အစည္း အတြက္ပါ တုိးတက္ ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈလမ္းစမ်ား ပ်က္စီးေစႏုိင္ပါသည္။
ထို႔ေၾကာင့္ အထက္တြင္ ရပ္ဆယ္ ေဝဖန္ခဲ့သည့္ ဆိုး႐ြား တင္းၾကပ္ေသာ ပညာေရး စနစ္မ်ားကို ဖယ္႐ွား ပစ္ရပါမည္။ လူငယ္တို႔၏ အသိပညာ ႂကြယ္ဝမႈႏွင့္ ကိုယ္က်င့္တရား ေကာင္းျမတ္မႈ စသည့္ သေဘာထားမ်ား ျပည့္စုံေအာင္ျမင္ ေစရန္အတြက္ မည္သည့္ အတားအဆီးကိုမဆုိ ဖယ္႐ွားဝံ့ေသာ သတၱိမ်ားအား ေမြးဖြား ေပးရပါမည္။ လူသား၏ အနာဂတ္ျဖစ္ႏုိင္ေျခ အလားအလာမ်ားကိုပါ ထည့္သြင္း ပညာေပးျခင္းျဖင့္ ပညာေရး အစီအစဥ္၏ ျပည့္ဝေသာ ေအာင္ျမင္မႈမ်ားကို ရ႐ိွႏုိင္မည္ ျဖစ္ေလသည္။
မ်ဳိးဆက္တစ္ခုကို ပညာေပးသည္ဆိုရာ၌ ေၾကာက္႐ြံ႕ျခင္းကင္းေသာ လြတ္လပ္မႈ (feariess freedom) ႐ိွမွသာလွ်င္ က်ယ္ျပန္႔ေသာ ၊ ရဲရင့္ျပတ္သားေသာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ားကို ရ႐ိွႏုိင္မည္ျဖစ္သည္ဟု ရပ္ဆယ္က ႐ႈျမင္ပါသည္။ အသိပညာ ျပည့္ဝလာပါက ေၾကာင္းက်ဳိး ဆင္ျခင္တုံ တရားကို ပုိင္ဆုိင္ၿပီး အစြန္းေရာက္ေသာ ေၾကာက္႐ြံ႕မႈ သို႔မဟုတ္ အဆင္ျခင္မဲ့ သတၱိ႐ိွမႈတုိ႔ကုိ ေ႐ွာင္႐ွာႏုိင္မည္ ျဖစ္ေလသည္။ ပညာတတ္သူသည္ အရာရာကို ၿပီးစီးေအာင္ ေဆာင္႐ြက္ႏုိင္သူ ျဖစ္ၿပီး ေပ်ာ္႐ြင္ခ်မ္းေျမ့မႈကိုလည္း ရ႐ိွေစႏိုင္ပါသည္။ ျပည့္ဝေသာ ဉာဏ္အေျမာ္အျမင္ျဖင့္ ေလာကကို စိတ္ဝင္စားၿပီး လုံ႔လဝရီယ႐ိွ႐ိွ ႀကိဳးစားအားထုတ္သူလည္း ျဖစ္လာပါလိမ့္မည္။ ပညာေရးအားျဖင့္ လူသားတုိ႔၏ လြတ္လပ္ေသာ ဖံြ႕ၿဖိဳးတုိးတက္မႈ အလားအလာမ်ားကို ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ ေပးရေပမည္။
ဒီမုိကရက္တစ္ ေခတ္ႀကီးတြင္မႈ အီတန္ (Eton ) အယူအဆသည္ ေခတ္မီွျခင္း မ႐ိွေတာ့ေပ။ ကမာၻေလာကသည္ ကဲြျပား ျခားနားေသာ ပုံစံမ်ားျဖင့္ ေဖာ္ေဆာင္မည့္ ပညာေရးကို အလုိ႐ိွေနပါသည္။ ကိုယ္ခ်င္းစာနာစိတ္ (imaginative sympathy )၊ ဉာဏ္ရည္ဉာဏ္ေသြး ျပည့္စုံမႈ (intellectual suppleness) ႏွင့္ စက္မႈနည္းပညာႏွင့္ ဆုိင္ေသာအသိ (technological knowledge) တို႔ကို က်ယ္ျပန္႔စြာ ေဖာ္ေဆာင္ေပးရမည္။ ကမူး႐ႉးထိုးသတၱိမ်ား (bulldog courage) နည္းပါးသြားေစရန္ အတြက္ တတ္သိ လိမၼာေရးျခား႐ိွေသာ လြတ္လပ္မႈကို ကေလးသူငယ္မ်ားအား ျဖစ္ႏုိင္သမွ် ေဆာလ်င္စြာ သင္ၾကားေပးရပါမည္။ ဤသို႔ စနစ္တက် သင္ၾကားပို႔ခ်မႈမ႐ိွလွ်င္ ကေလးသူငယ္မ်ားအဖို႔ တည္႐ိွႏုိင္သည့္ လြတ္လပ္မႈသည္ မေရရာေသာ လြတ္လပ္မႈ အတုအေယာင္ မွ်သာျဖစ္ေသာ လြတ္လပ္မႈမ်ဳိးသာ ျဖစ္ႏိုင္ေပမည္။ ထုိအခါ လြတ္လပ္မႈသည္ ကေလးသူငယ္မ်ားအား တိတိက်က် အက်ဳိးျဖစ္ထြန္းမႈ မ႐ိွ႐ုံသာမက လြဲမွားေသာ လြတ္လပ္မႈကို အသုံးခ် က်င့္သုံးသည့္ တာဝန္မဲ့ ႏုိင္ငံသားမ်ားပင္ ျဖစ္လာႏုိင္ပါသည္။
မည္သည့္ လူ႔အဖဲြ႕အစည္း တုိင္းတြင္မဆုိ ပညာေရးထက္ပို၍ အေရးႀကီးေသာ အရာ ႐ိွလိမ့္မည္ မဟုတ္ေပ။ ကမာၻေလာကသည္ စဥ္ဆက္မျပတ္ ေျပာင္းလဲ လ်က္႐ိွပါသည္။ လူသားတုိ႔သည္ လက္႐ိွ ျဖစ္ေပၚေနေသာ အေျခအေနဆိုးမ်ားကို ေက်ာ္လႊာႏုိင္ရန္ႏွင့္ အေျခအေနေကာင္းမ်ားကို ဆက္လက္ ဖန္တီးႏိုင္ရန္ အသစ္အသစ္ေသာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ားျဖင့္ တည္ေဆာင္ လ်က္႐ိွပါသည္။ ပညာေရး အစီအစဥ္သာ ဆုိး႐ြား ညံ့ဖ်င္းေနပါက ထိုလူ႔ အဖဲြ႕အစည္းသည္ ေခတ္ေနာက္ က်န္ခဲ့မည္သာ ျဖစ္ေလသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဘာထရန္ရပ္ဆယ္က ပညာေရးသည္ ကမာၻသစ္ကို ဖြင့္လွစ္မည့္္ ေသာ့တစ္ေခ်ာင္း ျဖစ္သည္ဟု ဆိုခဲ့ပါသည္။ ကၽြႏု္ပ္တို႔သည္လည္း ရပ္ဆယ္ေျပာေသာ ပညာေရးေသာ့ ျဖင့္သာ ဖြင့္လွစ္ လြတ္ေျမာက္ႏုိင္မည္ ျဖစ္ေလသည္။
သူရိန္ထက္လင္း
(ပညာေရးအေတြး၊ ဒႆနအျမင္ စာအုပ္မွ..)
Ref:
* Bertrand Russell ;
Education and Civillization
Freedom versus Authority in Education
* Bertrand Russell ;
On Education (1966)
* Bertrand Russell ;
Education & Good Life
Horaie Liveright inc. N.Y. (1926)
* Bertrand Russell ;
Education and the Social Order
UNWIN - London (1977)
* Bertrand Russell ;
Unpopular Essays
George Ailen & UNWIN Ltd, London (1951)
ွ
Source: ေမာကၡ ပညာေရး မဂၢဇင္း http://www.maukkha.org
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg8fBKOTqZhvgC84vBGb61BIlsvfYQqucpitcSH3fFwdvgwgRh7LY465z1PGfxyeZgo0_o5p16aaba4KkOrfdQvPGJtL3vtZQ3dASrrIsudvXZRxYuGaWlL3W02ZagPB7w9fT6tBDEeKTM0/s640/Plate7a.jpg" width="640)
